Het notulenboek van de Coöperatieve Aardappelmeelfabriek ‘Eersteling’

Toen aan het einde van de negentiende eeuw de aardappelmeelfabrieken besloten hun krachten te bundelen verdween de vrije concurrentie bij de inkoop van aardappelen. De bond van aardappelmeelfabrikanten ‘Eureka’, kon door een gezamenlijke aankoopbeleid lage inkoopprijzen bij de boeren afdwingen.

De boeren in Borgercompagnie wilden niet langer afhankelijk zijn van de aardappelmeelfabrikanten en besloten daarom op 8 december 1897 een coöperatieve aardappelmeelfabriek op te richten. Aardappelboeren in de omgeving konden zich inschrijven voor 500 gulden per aandeel, zij zouden zelf een fabriek laten bouwen en deze exploiteren.

aard.fab. Eersteling.jpg

Opschrift : 'De Eersteling' te Borgercdompganie 1898, gebouwd door E. Mulder.
(818 - 1778)

De oprichting werd op 31 mei 1898 bekrachtigd bij notaris Wolter Boer, arrondissement Winschoten. De oprichtingsakte van de ‘Eendracht’ te Kielwinderweer dateert van een eerdere datum, te weten 13 mei 1898. Toch wordt op basis van het besluit van 8 december 1897 de ‘Eersteling’ vaak gezien als de eerste Coöperatieve Aardappelmeelfabriek van Groningen.

In het eerste notulenboek van de leden-aandeelhouders van de ‘Eersteling’ wordt de gang van zaken rondom de oprichting beschreven:

  " De fabriekanten, of liever de fabriekantenbond, werd er gezegd, heeft het zoover weten te brengen, dat zij eenvoudig den prijs der aardappels vaststellen, en de verbouwers staan daar weerloos tegenover, daar concurrentie in dezen handel thans geheel is buiten gesloten. Er is, zoo werd er beweerd, slechts één middel op, om de willekeurige handelingen van dien bond te ontkomen, n.l. om zelf fabrieken te stichten, Coöperatieve fabrieken, tot het verwerken van eigen product. "

       [Notulen van de algemene ledenvergaderingen, 1897-1935, 1942 (676 - 4.1)]
 

Meer lezen:
R.J. Bruininga, 'De 'Eersteling' te Borgercompagnie', Veenkoloniale Volksalmanak 8 (1996) 38 - 70.

Deze pagina delen

Dit project wordt mede mogelijk gemaakt door

Meer