Het register van het Gildrecht en het Oldermansboek

De stad Groningen had een monopolypositie voor de handel in de Ommelanden. Dit wordt ook wel het Groninger stapelrecht genoemd. Het stapelrecht hield in dat alle handel met de Ommelanden uitsluitend via de Groninger markt verliep, een gewoonte die de Groninger kooplieden zichzelf hadden toegeëigend. Dit stapelrecht riep in de Ommelanden vaak veel verzet op en zette de verhouding tussen Stad en Ommeland op scherp.

Groningen kon het stapelrecht onder andere handhaven omdat de Ommelanden alleen via de stad goed te bereiken waren. Het landschap rondom de stad was moerassig en vol kleine stroompjes, waardoor het moeilijk te begaan was.

Om handel te mogen drijven in de Ommelanden moest een koopman ingeschreven staan bij het Gildrecht. Het Gildrecht was een College, een soort gildebestuur, dat toezicht hield op het stapelrecht. Deze vorm van het Gildrecht was in 1434 ontstaan. Alleen ingezeten van Groningen konden lid worden van het Gildrecht. Zo werden vreemdelingen buitengesloten van de handel in producten uit de Ommelanden. Wanneer een koopman van elders producten uit de Ommelanden wilde opkopen moest hij deze dus altijd in de stad Groningen kopen.

Het Gildrecht hield toezicht op de handel in Groningen maar sprak daarnaast bijvoorbeeld ook recht bij geschillen tussen kooplieden. Dit gebeurde tijdens de ‘morgenspraak’ op het Martinikerkhof.

Van het Gildrecht zijn verschillende stukken bewaard. Zo is er een register (ca. 1430 - 1710) met namen van kooplieden die ingeschreven stonden bij het Gildrecht. Aan de verschillende handen die in dit register geschreven hebben is goed te zien dat het register jaarlijks werd aangevuld met nieuwe namen.

olderman B.jpg

Een gedecoreerde initiaal uit het Oldermansboek (2044 - 63).

Een ander bijzonder stuk is het ‘Oldermansboek’. Hierin staan de reglementen en bepalingen van het Gilderecht opgetekend, maar ook het stadrecht en het waterrecht worden beschreven. De naam is afgeleid van de voorzitter van het Gildrecht die ‘Olderman’ werd genoemd. Dit boek is aangelegd in de zestiende eeuw, maar de oudste bepalingen die worden beschreven dateren uit de vijftiende eeuw.

Deze pagina delen

Dit project wordt mede mogelijk gemaakt door

Meer